ترکیب مقاومتها فیزیک یازدهم | روش طلایی محاسبه مقاومت معادل در مدارهای فیزیک یازدهم
4دقیقه
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
روش طلایی محاسبه مقاومت معادل در مدارهای فیزیک یازدهم
چرا باید ترکیب مقاومتها را خوب بلد باشیم؟
تا حالا شده مدار برقیای ببینی که چندتا مقاومت توش هست و ندونی از کجا باید شروع کنی؟ یا توی امتحان ببینی چندتا مقاومت به شکل عجیب به هم وصل شدن و حس کنی همهچی قاطی شده؟
مبحث ترکیب مقاومتها فیزیک یازدهم دقیقاً برای همین موقعهاست!
اگه این قسمت رو خوب یاد بگیری، دیگه هیچ مداری برات ترسناک نیست.
چون با چند تا قانون ساده، میتونی هر مدار پیچیدهای رو به یه مدار ساده تبدیل کنی.
ضمن اینکه این مبحث از پرتکرارترین سوالهای کنکور و امتحان نهایی فیزیک یازدهم هم هست.
فصل دوم فیزیک یازدهم (مدار الکتریکی)
آموزش ترکیب مقاومتها فیزیک یازدهم
قبل از اینکه وارد جزئیات بشیم، باید بدونی که هدف اصلی از ترکیب مقاومتها اینه که مدار رو سادهتر کنیم تا بتونیم راحتتر جریان و ولتاژ رو پیدا کنیم.
وقتی چند مقاومت در مدار داریم، میتونن به دو شکل اصلی به هم وصل بشن:
- سری (پشتسرهم)
- موازی (کنارهم)
گاهی هم مدار ترکیبی از هر دوتاست که بهش مدار ترکیبی مقاومتها میگن.
👉برای یادگیری بهتر مفاهیم مدار الکتریکی آموزش فصل دوم فیزیک یازدهم (مدار الکتریکی) را از دست ندهید.
به هم بستن مقاومتها سری و موازی
بیایید با زبون ساده فرقشون رو بفهمیم:
🔹مقاومتهای سری
در حالت سری، مقاومتها مثل دانههای تسبیح پشت سر هم قرار میگیرن.
یعنی جریان از یکی رد میشه و بعد میره سراغ بعدی.
در این حالت:
- جریان در همه مقاومتها یکسانه
- ولی ولتاژ بینشون تقسیم میشه
رابطهی مقاومت معادل سری هم خیلی سادهست:
به زبان ساده، فقط باید عددهاشون رو با هم جمع کنی.
🔹مقاومتهای موازی
در حالت موازی، مقاومتها کنار هم قرار دارن، طوری که دو سر همهشون به یک نقطه وصل شده.
اینجا ولتاژ بین همه مقاومتها برابره، ولی جریان بینشون تقسیم میشه.
رابطهی مقاومت معادل در مدار موازی کمی فرق داره:
یعنی برعکس حالت سری، باید برعکس مقاومتها رو جمع کنی.
نتیجه اینه که مقاومت معادل در حالت موازی همیشه کمتر از کوچکترین مقاومت مدار میشه.
مقاومت معادل ترکیبی
بعضی وقتا مدارها نه کاملاً سریان و نه کاملاً موازی. به این نوع مدارها میگن مدار ترکیبی مقاومتها.
در این حالت باید قدمبهقدم مدار رو ساده کنی:
- اول قسمتهایی که واضحاً سری هستن رو پیدا کن.
- بعد قسمتهای موازی رو محاسبه کن.
- هر بار مدار سادهتر میشه تا در نهایت به یه مقاومت معادل برسی.
این روش بهش میگن تحلیل مدار ترکیبی مقاومتها.
🔹نکته مهم: برای تحلیل مدار ترکیبی عجله نکن! آروم و مرحلهبهمرحله برو جلو تا اشتباه نکنی.
رابطه مقاومت معادل در مدار سر
بیایید یه مرور سریع داشته باشیم:
در مدار سری، چون جریان یکیه، مجموع مقاومتها هم به شکل مستقیم جمع میشه.
بنابراین:
🔸نکته کنکوری:
اگر در مدار سری یکی از مقاومتها خیلی بزرگ باشه، بخش زیادی از ولتاژ روی اون میافته. پس همیشه باید حواست باشه کدوم مقاومت بیشتره.
رابطه مقاومت معادل در مدار موازی
در مدار موازی، ولتاژ در همه شاخهها یکسانه، اما جریان تقسیم میشه.
اینجا برای پیدا کردن مقاومت معادل از رابطهی زیر استفاده کن:
🔸نکته کنکوری:
هرچه تعداد مقاومتهای موازی بیشتر بشه، مقاومت معادل مدار کمتر میشه.
🔹حفظش راحتتره:
- در سری، مقاومتها جمع میشن.
- در موازی، مقاومتها برعکس جمع میشن.
اشتباهات رایج دانشآموزان در ترکیب مقاومتها
این بخش از مقاله مخصوص اون اشتباههای ریزییه که خیلی از دانشآموزا انجام میدن👇
❌اشتباه ۱: تشخیص اشتباه مدار سری یا موازی
✔️درستش: دقت کن دو مقاومت وقتی سریان که جریان یکی از اونها حتماً باید از اون یکی هم عبور کنه. اگه دو مقاومت دو سر مشترک دارن،
موازیان.
❌اشتباه ۲: اشتباه در جایگذاری فرمولها
✔️درستش: قبل از محاسبه، همیشه تصمیم بگیر مدار در اون قسمت سریه یا موازی. بعد فرمول مخصوصش رو استفاده کن.
❌اشتباه ۳: حذف زودهنگام شاخهها در مدار ترکیبی
✔️درستش: گامبهگام مدار رو ساده کن. حذف زودتر از موعد باعث میشه مسیر جریان اشتباه در نظر گرفته بشه.
❌اشتباه ۴: بیتوجهی به مقاومت معادل کمتر از کوچکترین مقاومت در موازی
✔️درستش: اگه دیدی مقاومت معادل از کوچکترین مقاومت بیشتر شد، بدون اشتباه کردی!
📘در این بخش میتونی آموزش کامل جمع بندی فیزیک یازدهم کنکور را به همراه نکات و مثالهای مهم مطالعه کنی.
نکات کنکوری ترکیب مقاومتها فیزیک یازدهم
⭐نکات طلایی برای یادگیری سریع و حل تستها:
- در سری، مقاومتها مستقیم جمع میشن.
- در موازی، برعکس مقاومتها جمع میشن.
- در مدار ترکیبی، از سادهترین بخش شروع کن.
- مقاومت معادل در حالت موازی همیشه کمتر از کوچکترین مقاومت مدار است.
- در سری، ولتاژ تقسیم میشه؛ در موازی، جریان تقسیم میشه.
- توی نمودار مدار، دقت کن که مقاومتها چه سرهایی مشترک دارن.
جمع بندی قوانین مقاومت معادل
بیایید خلاصه و جمعوجور مرور کنیم👇
🔹اگر مقاومتها سری باشن:
🔹اگر مقاومتها موازی باشن:
🔹در مدارهای ترکیبی:
گامبهگام بخشهای سری و موازی رو ساده کن تا در نهایت فقط یک مقاومت معادل باقی بمونه.
⭐یادت باشه: ترکیب مقاومتها در ظاهر سخته، ولی وقتی مفهومش رو بفهمی، از اون مباحثیه که همیشه ازش نمره میگیری!
جمعبندی نهایی و نکات طلایی
- در مدار سری، جریان یکیه ولی ولتاژ تقسیم میشه.در مدار موازی، ولتاژ یکیه ولی جریان تقسیم میشه.
- در مدار ترکیبی، باید مرحلهبهمرحله سادهسازی انجام بدی.
- در موازی، مقاومت معادل از کوچکترین مقاومت کمتره.
- در سری، مقاومت معادل از بزرگترین مقاومت بیشتره.
یادگیری این نکات باعث میشه نهتنها سوالات ترکیب مقاومتها رو حل کنی، بلکه از اشتباهات مرسوم هم دور بمونی.
اگه میخوای مبحث ترکیب مقاومتها فیزیک یازدهم رو با مثالهای تصویری، نمودار و توضیحات کامل یاد بگیری، الان وقتشه!👇
به صفحهی دوره آموزش جامع فیزیک یازدهم لندآموز برو چرا که با آموزشهای ساده و روان لندآموز، فیزیک رو نهتنها یاد میگیری، بلکه ازش لذت میبری.⚡